Po co ta lekcja
Temat pokazuje, że problemem może być nie tylko substancja, ale także utrata kontroli nad zachowaniem: graniem, telefonem, zakupami, mediami społecznościowymi czy hazardem.
Przewidywane rezultaty
Uczeń rozpoznaje sygnały ostrzegawcze: utrata kontroli, zaniedbywanie obowiązków, konflikty, ukrywanie, drażliwość po ograniczeniu, szkody mimo kontynuowania.
Przygotowanie nauczyciela
- Przeczytaj „Szczegółowy opis dla nauczyciela” i zaznacz jeden przykład, którym otworzysz rozmowę z klasą.
- Przygotuj pytanie startowe: „Kiedy korzystanie z telefonu, gry albo internetu przestaje być zwykłą rozrywką?”. Nie zamieniaj go na ogólne pytanie o temat.
- Przy tematach wrażliwych pracuj na przykładach fikcyjnych; nie proś uczniów o prywatne zwierzenia na forum.
- Ustal, jak zapiszesz efekt lekcji: Uczniowie zapisują trzy sygnały, przy których warto porozmawiać z dorosłym.
Co musi wybrzmieć
- Problem zaczyna się wtedy, gdy tracimy kontrolę i mimo szkód kontynuujemy zachowanie.
- Sygnały ryzyka to zaniedbywanie snu, szkoły, relacji, obowiązków i ukrywanie zachowania.
- Rozmowa z dorosłym jest sposobem przerwania spirali, nie karą.
Przebieg 30 minut
| Czas | Segment | Działanie nauczyciela i klasy |
|---|---|---|
| 0-3 min | Start | Zadaj pytanie otwierające: „Kiedy korzystanie z telefonu, gry albo internetu przestaje być zwykłą rozrywką?”. Zbierz 2-3 szybkie odpowiedzi bez oceniania. |
| 3-8 min | Kontekst | Problem zaczyna się wtedy, gdy tracimy kontrolę i mimo szkód kontynuujemy zachowanie. |
| 8-20 min | Ćwiczenie główne | „Sygnały ryzyka”: zielone - kontroluję, żółte - uważam, czerwone - potrzebna pomoc. |
| 20-26 min | Omówienie | Nazwij wnioski klasy i połącz je z codziennym funkcjonowaniem w szkole. |
| 26-30 min | Domknięcie | Uczniowie zapisują wniosek lub produkt pracy. Dowód realizacji: Uczniowie zapisują trzy sygnały, przy których warto porozmawiać z dorosłym. |
Szczegółowy opis dla nauczyciela
Profilaktyka kryzysów wymaga spokoju i precyzji. Wychowawca powinien oddzielać konflikt od przemocy, trudny nastrój od kryzysu, korzystanie od utraty kontroli oraz reakcję pomocową od karania. Najważniejsze jest uczenie uczniów, kiedy nie wolno zostać samemu z problemem.
Uzależnienia behawioralne warto omawiać przez utratę kontroli i koszty, a nie przez demonizowanie gier czy telefonu. Uczniowie powinni rozpoznawać sygnały: zaniedbywanie snu, szkoły, relacji, ukrywanie zachowania i kontynuowanie mimo szkód.
Wychowawca omawia fikcyjną historię ucznia, który coraz częściej rezygnuje ze snu, nauki i relacji przez jedną aktywność. Klasa wskazuje momenty, w których zachowanie staje się ryzykowne. Następnie uczniowie tworzą listę form pomocy.
Ćwiczenie główne
„Sygnały ryzyka”: zielone - kontroluję, żółte - uważam, czerwone - potrzebna pomoc.
Uwaga dla wychowawcy
Nie diagnozować uczniów i nie pytać publicznie o prywatne nawyki.