Tydzień o Przeciwdziałaniu Przemocy Rówieśniczej

Na czym polega inicjatywa

Ministerstwo Edukacji Narodowej prowadzi ogólnopolską akcję poświęconą relacjom rówieśniczym i reagowaniu na przemoc. Akcja ma dwie równoległe wersje: w szkołach i placówkach jest to Tydzień o Przeciwdziałaniu Przemocy Rówieśniczej, w przedszkolach — Tydzień Budowania Relacji. Nas dotyczy ta pierwsza.

Materiały przygotowały wspólnie MEN, Instytut Badań Edukacyjnych, Ośrodek Rozwoju Edukacji, NASK oraz organizacje pozarządowe. Nie jest to jeden scenariusz do odhaczenia, tylko bank dobrych praktyk z podziałem na grupy wiekowe — osobno dla klas I–III, IV–VIII, szkoły ponadpodstawowej, nauczycieli i rodziców.

Terminy

Akcja jest powtarzana co roku. Pakiet materiałów, z którego korzystamy, powstał przy pierwszej edycji (29 września – 3 października 2025 r.) i pozostaje aktualny.

Dlaczego warto podjąć ten temat

W liście do uczniów Minister Edukacji przywołuje dane, które trudno pominąć: 44% młodych osób w 2023 r. doświadczyło przemocy psychicznej, 48% — fizycznej, a 79% dzieci i nastolatków zetknęło się z przemocą choć raz.

W praktyce szkolnej rzecz rzadko wygląda dramatycznie. Wygląda jak żart, ksywka, „przecież tylko się śmialiśmy”, wyproszenie kogoś z grupowego czatu, zdjęcie puszczone dalej bez zgody. Właśnie dlatego warto o tym rozmawiać wtedy, gdy nic złego się nie dzieje — a nie dopiero w trakcie interwencji.

Co zrobić na godzinie wychowawczej

Najprostsza droga to gotowy scenariusz „Pierwsza pomoc dla zdrowia psychicznego" z programu Młode Głowy (Fundacja UNAWEZA), napisany wprost dla klas ponadpodstawowych. Autorka układa lekcję wokół metody HELPPP i wokół jednego rozróżnienia, które dobrze trafia do siedemnastolatka: odpowiedzialność wobec kogoś to nie to samo co odpowiedzialność za kogoś.

Komunikat lekcji brzmi: „Nie jesteś psychologiem swojego przyjaciela, ale możesz być osobą, która nie zostawi go samego i pomoże znaleźć pomoc”. To zdejmuje z uczniów ciężar, którego i tak nie udźwigną, a zostawia im realną rolę.

• Czas: jedna godzina wychowawcza albo trzy, jeśli klasa wejdzie w temat. Ćwiczenia realizuje się po kolei.
• Materiały: słowniczek pojęć, karta dylematów, karta „Zgoda na pomoc”, indywidualny plan „Moje granice — twój plan”. Wszystko jest w pliku, wystarczy wydrukować.
• Zasada prowadzenia: przykłady z wyobraźni albo z tekstów kultury, nie z życia osobistego uczniów. Nikogo nie zmuszamy do zabrania głosu.
• Zakończenie: numer 116 111 zapisany tam, gdzie uczeń go znajdzie.

Jeśli godzina ma być krótsza albo lżejsza, alternatywą jest przejście z klasą ścieżki pomocy dla ucznia: do kogo w szkole można zgłosić sprawę, w jakiej formie, co się dzieje po zgłoszeniu i jakie są telefony zaufania. To jedna kartka, a rozwiązuje najczęstszy problem — uczniowie nie zgłaszają, bo nie wiedzą, komu i jak.

Ten temat mieści się też na innych lekcjach

Nie musi to być wyłącznie zadanie wychowawcy. Zintegrowana Platforma Edukacyjna ma gotowe materiały dla liceum i technikum, które wchodzą w zwykłą podstawę programową — nauczyciel nie prowadzi „zajęć o przemocy”, tylko swoją lekcję, która przy okazji dotyka tematu.

Jeśli w klasie da się zebrać dwóch–trzech nauczycieli, którzy w ciągu jednego tygodnia dotkną tematu z różnych stron, efekt jest wyraźnie mocniejszy niż po pojedynczej godzinie wychowawczej.

Materiały do pobrania

Poniższe pliki pochodzą z pakietu MEN i są zapisane lokalnie na stronie wychowawcy — nie trzeba ich szukać na gov.pl.

Najważniejszy plik

1. Materiały MEN cz. 1 — bank dobrych praktyk (DOCX)Pełny katalog kampanii z linkami: osobne sekcje dla klas I–III, IV–VIII, szkoły ponadpodstawowej, nauczycieli i rodziców. Od tego pliku warto zacząć, jeśli szuka się czegoś konkretnego.

Dla uczniów 14–18 lat

1. Załącznik nr 21 — Młode Głowy: scenariusz lekcji dla klas ponadpodstawowych (PDF)Gotowa godzina wychowawcza „Pierwsza pomoc dla zdrowia psychicznego”: metoda HELPPP, trzy ćwiczenia, cztery karty pracy do wydruku. Fundacja UNAWEZA.
2. Załącznik nr 9 — Cyberprzemoc, e-book dla nastolatków 14–18 i rodziców (PDF)Czym jest cyberbullying, dlaczego jest trudniejszy do przerwania niż przemoc offline, co jest przestępstwem w rozumieniu kodeksu karnego, jak zbierać dowody i gdzie zgłaszać.
3. Załącznik nr 12 — School vibes: codzienność szkolna, e-book 14–18 lat (PDF)Samoocena i porównywanie się z innymi, nierówna relacja z nauczycielem i asertywność, relacje przyjacielskie i romantyczne, radzenie sobie z odrzuceniem.
4. Załącznik nr 13 — Techniki radzenia sobie z trudnymi emocjami, 12–18 lat (PDF)Konkretne techniki do użycia od ręki: STOP, TIP, samoukojenie przez zmysły, oddech 4-7-8 i pudełkowy, stymulacja nerwu błędnego. Przydaje się także nauczycielowi.
5. Załącznik nr 11 — Sztuka komunikacji, e-book 12–18 lat (PDF)Uważne słuchanie, przestrzeń do rozmowy i zaufanie, techniki komunikacyjne, mówienie o własnych potrzebach i uczuciach.

Ścieżki pomocy i listy

1. Ścieżka pomocy — uczeń (PDF)Do kogo uczeń może zgłosić przemoc, w jakiej formie, co ma zrobić pracownik szkoły i jakie są telefony zaufania. Dobre do wydruku i powieszenia w sali.
2. Ścieżka pomocy — rodzic (PDF)Jak rozmawiać z dzieckiem, czego nie mówić, jak zgłosić sprawę w szkole, czego może oczekiwać od szkoły i gdzie szukać wsparcia w systemie ochrony zdrowia. Materiał na zebranie z rodzicami.
3. List Minister Edukacji do uczennic i uczniów (PDF)Krótki, można odczytać lub wyświetlić na godzinie wychowawczej jako wprowadzenie do tematu.
4. List Minister Edukacji do rodziców (PDF)Nazywa również zjawiska, o których rodzice często nie wiedzą: sextortion, patostreaming, „szon patrole”.

Plakaty i materiały dodatkowe

1. Plakat — Tydzień o przeciwdziałaniu przemocy rówieśniczej (PDF)Do wydruku na korytarz lub do sali.
2. Plakat — Tydzień o budowaniu relacji (PDF)Wersja przedszkolna kampanii. U nas raczej informacyjnie, dla kompletu.
3. Załącznik nr 16 — Siła więzi rodzinnych, e-book dla rodziców dzieci 5–12 lat (PDF)Poza naszą grupą wiekową. Zostawiony w komplecie dla nauczycieli, którzy mają młodsze dzieci albo prowadzą zajęcia poza szkołą.

Materiały dostępne online

1. MEN: Tydzień o Przeciwdziałaniu Przemocy RówieśniczejStrona główna inicjatywy — terminy kolejnych edycji i pełna lista załączników.
2. MEN: materiały pomocowe dla nauczycieli w kontaktach z osobami w kryzysie samobójczymDo przeczytania zawczasu, nie w trakcie sytuacji kryzysowej.
3. NASK, Saferinternet: scenariusze zajęć, m.in. dla grupy 15–18 latScenariusz o skutkach sprzeciwu — albo jego braku — wobec cyberprzemocy rówieśniczej, wraz z filmem edukacyjnym.
4. NASK: Me(nu)todyka — Make it ClearModuły lekcji dla uczniów 14–17 lat.
5. ORE: Profilaktyka agresji i przemocy rówieśniczej w klasie — J. WęgrzynowskaDla wychowawcy, który chce zrobić z tym coś więcej niż jedną lekcję.
6. CEO: Jak reagować na przemoc w klasie — film i webinariumMateriał szkoleniowy dla nauczycieli i specjalistów.
7. CEO: Zarządzanie konfliktem w szkole — broszura i plakatPrzydatne, gdy w klasie jest raczej konflikt niż przemoc — to nie to samo i wymaga innej reakcji.

Telefony, które warto podać klasie

Źródła

1. Materiały MEN cz. 1 — Tydzień o przeciwdziałaniu przemocy rówieśniczejBank dobrych praktyk dla szkół podstawowych i ponadpodstawowych; źródło większości linków w tym artykule.
2. List Minister Edukacji do uczennic i uczniów, 11 września 2025 r.Źródło danych o skali zjawiska przywołanych w artykule oraz terminu pierwszej edycji akcji.
3. Ministerstwo Edukacji Narodowej — strona inicjatywyAktualny termin i pełny wykaz materiałów.

Materiały pochodzą z pakietu MEN przygotowanego wspólnie z IBE, ORE, NASK i organizacjami pozarządowymi; prawa autorskie należą do ich wydawców.

Wróć do aktualności