Najważniejsze w skrócie
Pojawienie się w szkole osoby z nożem lub innym niebezpiecznym przedmiotem trzeba traktować jak bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia. Priorytetem nauczyciela jest ochrona uczniów, odsunięcie ich od zagrożenia i jak najszybsze wezwanie pomocy. MEN.
- 1. UważajRozpoznaj zagrożenie z bezpiecznej odległości i przekaż informację.
- 2. UciekajJeśli droga jest bezpieczna, wyprowadź uczniów w stronę przeciwną do zagrożenia.
- 3. Ukryj sięJeśli ucieczka jest niebezpieczna, zabezpiecz salę i zachowaj ciszę.
- 4. Udaremnij atakWyłącznie jako ostateczność, gdy nie ma innego wyjścia, a życie jest zagrożone.
Schemat 4U! nie jest sztywną kolejnością kroków. To pomoc w zapamiętaniu zasad. Wybieraj działanie odpowiednie do sytuacji: jeśli możesz bezpiecznie się oddalić — oddal się z uczniami; jeśli droga jest niebezpieczna — zabezpiecz się na miejscu. Numer 112 powiadamiasz równolegle, gdy tylko możesz to zrobić bezpiecznie.
Infografika do wydruku
Najważniejsze zasady procedury na jednej stronie: zasada nadrzędna, cztery etapy schematu 4U! z listami „zrób / nie” oraz co podać pod 112, jak postąpić wobec poszkodowanych i po zdarzeniu. Można ją wydrukować i powiesić w sali lub w pokoju nauczycielskim.
Zasada nadrzędna
- Nie zbliżaj się do osoby stanowiącej zagrożenie i nie wchodź w niepotrzebną konfrontację.
- Nie próbuj odebrać przedmiotu ani samodzielnie obezwładnić sprawcy.
- Nie narażaj uczniów, żeby zdobyć informacje, sprawdzić sytuację albo ratować pozostawione rzeczy.
- Dzwoń pod 112, gdy tylko możesz to zrobić bezpiecznie.
- Wykonuj polecenia służb kierujących działaniami.
1. Uważaj! — rozpoznaj zagrożenie i przekaż informację
Chodzi o szybkie rozpoznanie sytuacji bez narażania siebie i uczniów. Nie trzeba podchodzić do sprawcy ani sprawdzać, jakie ma zamiary.
Zrób
- Zachowaj spokój. Oceń, gdzie jest zagrożenie i czy uczniowie są na nie narażeni.
- Korzystaj tylko z informacji, które możesz zdobyć bezpiecznie.
- Jeśli jesteś z klasą, od razu oceń: jest bezpieczna droga ucieczki czy zostajemy w sali?
- Powiadom dyrekcję lub osobę odpowiedzialną za bezpieczeństwo, jeśli nie opóźni to ochrony uczniów.
- Przy bezpośrednim zagrożeniu dzwoń pod 112, gdy tylko jest to bezpieczne.
Nie rób
- Nie wychodź na korytarz i nie podchodź do sprawcy, żeby sprawdzić sytuację.
- Nie śledź go i nie próbuj przewidywać jego zachowania.
- Nie wysyłaj uczniów, żeby sprawdzili, co się dzieje, albo wezwali pomoc, jeśli naraża ich to na kontakt z zagrożeniem.
- Nie przekazuj uczniom ani służbom domysłów.
2. Uciekaj! — oddal uczniów, jeśli droga jest bezpieczna
Jeśli jest bezpieczna droga, jak najszybciej przeprowadź uczniów w bezpieczne miejsce. Nie kieruj się automatycznie do wyjścia z budynku, jeśli prowadzi ono w stronę zagrożenia.
Zrób
- Prowadź uczniów w stronę przeciwną do zagrożenia, bezpieczną i dostępną drogą.
- Wydawaj krótkie, jednoznaczne polecenia: „Idziemy za mną”, „Nie zatrzymujemy się”, „Zostajemy razem”.
- Trzymaj grupę razem. Na miejscu sprawdź, czy wszyscy są.
- Przekaż dyrekcji lub służbom, gdzie jest grupa i kogo brakuje.
Nie rób
- Nie zatrzymuj się w pobliżu miejsca zdarzenia.
- Nie pozwalaj uczniom wracać po plecaki, telefony i inne rzeczy.
- Nie zawracaj grupy w stronę zagrożenia, żeby zebrać uczniów, którzy są gdzie indziej. Przekaż służbom ich liczbę i ostatnie znane miejsce.
Jeśli jesteś z uczniami na korytarzu i nie ma bezpiecznej drogi odejścia, wejdźcie do najbliższego bezpiecznego pomieszczenia, o ile można do niego dotrzeć bez zwiększania ryzyka.
3. Ukryj się! — zabezpiecz uczniów, gdy ucieczka nie jest bezpieczna
Jeśli wyjście z sali mogłoby doprowadzić do kontaktu ze sprawcą, zostań z uczniami w możliwie bezpiecznym pomieszczeniu i utrudnij do niego dostęp. O ile jest to bezpieczne:
- zamknij drzwi i zastaw wejście dostępnymi przedmiotami, jeśli nie zwiększa to zagrożenia,
- odsuń uczniów od drzwi i okien i zbierz ich w najbezpieczniejszej części sali,
- poleć zachowanie ciszy i ogranicz poruszanie się,
- wycisz telefon, także dźwięki i wibracje,
- powiadom 112 i dyrekcję, jeśli nie zrobiono tego wcześniej,
- przekaż służbom dokładne miejsce pobytu grupy i sprawdzone informacje,
- zostań z uczniami i czekaj na informacje lub polecenia służb.
Nie otwieraj drzwi i nie wychodź na korytarz, żeby sprawdzić sytuację. Nie wysyłaj uczniów na zewnątrz. Nie opuszczaj bezpiecznego miejsca na podstawie niesprawdzonej informacji — kieruj się wiarygodnymi komunikatami i poleceniami służb.
4. Udaremnij atak! — wyłącznie jako ostateczność
To rozwiązanie skrajne: tylko wtedy, gdy nie ma możliwości bezpiecznej ucieczki ani ukrycia, a życie ludzi jest bezpośrednio zagrożone. Nie jest to standardowe zadanie nauczyciela ani nakaz walki ze sprawcą.
Nawet w tej sytuacji najpierw chronisz życie, ograniczasz kontakt z zagrożeniem i wzywasz pomoc. Procedura MEN nie uczy technik obezwładniania ani odbierania przedmiotów. Nie próbuj tego robić, jeśli możesz tego uniknąć. Działania podjęte w skrajnej sytuacji, bez bezpiecznej alternatywy, ocenia się w kontekście bezpośredniego zagrożenia i realnych możliwości.
Zgłoszenie pod 112 i współpraca ze służbami
Dzwoń niezwłocznie, jeśli możesz to zrobić bez narażania siebie i innych. Jeśli w danej chwili się nie da — zadzwoń przy pierwszej bezpiecznej okazji albo poproś o to inną osobę, jeśli jest to dla niej bezpieczne.
| Szkoła i adres | Zespół Szkół Zawodowych nr 5, ul. Jana Władysława Dawida 5, Wrocław |
|---|---|
| Gdzie jest zagrożenie | część budynku, piętro, korytarz lub numer sali |
| Co się dzieje | rodzaj zagrożenia, opis osoby i przedmiotu — jeśli je znasz |
| Ile osób | przybliżona liczba osób narażonych, czy są poszkodowani |
| Gdzie jesteś | miejsce pobytu twoje i uczniów |
| Inne | to, o co zapyta operator |
Mów spokojnie i konkretnie, odpowiadaj na pytania, nie przekazuj domysłów i wykonuj polecenia operatora. Po przyjeździe służb stosuj się do poleceń osób kierujących działaniami. Przekaż im informacje o uczniach, poszkodowanych i osobach, których brakuje w grupie. Nie wracaj samodzielnie do budynku ani w miejsce zagrożenia.
Osoby poszkodowane
- Informację o rannych jak najszybciej przekaż pod 112.
- Nie wchodź tam, gdzie nadal jest zagrożenie, żeby dotrzeć do poszkodowanego.
- Pierwszej pomocy udzielaj, gdy miejsce jest bezpieczne, w zakresie swoich umiejętności i zgodnie z poleceniami operatora lub ratowników.
- Jeśli opiekujesz się grupą, dbaj jednocześnie o bezpieczeństwo pozostałych uczniów. Nie narażaj całej grupy, żeby dotrzeć do jednej osoby.
Po zakończeniu zagrożenia
- Sprawdź, czy uczniowie pod twoją opieką są bezpieczni i czy ktoś nie potrzebuje pilnej pomocy medycznej.
- Przekaż dyrekcji i służbom informacje o przebiegu zdarzenia, liczbie uczniów i osobach, których lokalizacja jest nieznana.
- Uczniom i rodzicom przekazuj tylko sprawdzone informacje, zgodnie z ustaleniami szkoły i służb.
- Zwróć uwagę na reakcje stresowe, zwłaszcza u osób bezpośrednio zagrożonych, poszkodowanych i świadków.
- Nie zmuszaj uczniów do publicznego opowiadania o przeżyciach i nie bagatelizuj ich reakcji.
- W razie potrzeby skieruj uczniów i pracowników do pedagoga, psychologa lub innego specjalisty. Reakcje mogą pojawić się z opóźnieniem.
Nauczyciel nie zastępuje terapeuty. Jego zadaniem jest dać poczucie bezpieczeństwa, zauważyć potrzeby uczniów, przekazać informacje właściwym osobom i stosować się do decyzji dyrekcji i służb.
Czego nie robić
- nie zbliżać się do sprawcy, nie śledzić go i nie szukać go samodzielnie,
- nie odbierać przedmiotu i nie obezwładniać sprawcy, jeśli można tego uniknąć,
- nie kierować uczniów w stronę zagrożenia i nie wysyłać ich, żeby sprawdzili sytuację,
- nie pozwalać uczniom obserwować, fotografować ani nagrywać zdarzenia, jeśli ich to naraża,
- nie wracać po rzeczy osobiste ani w miejsce zagrożenia bez polecenia służb,
- nie rozpowszechniać niepotwierdzonych informacji i nie wywoływać paniki,
- nie zostawiać grupy bez opieki i nie narażać uczniów, żeby samemu zebrać osoby, które są gdzie indziej.
Przygotuj się zawczasu
Procedura działa najlepiej, gdy niektóre rzeczy wiesz, zanim będą potrzebne. Kilka prostych kroków (wskazówki redakcji strony, nie część materiału MEN):
- sprawdź w salach, w których uczysz, czy drzwi da się zamknąć i czym można zastawić wejście,
- zastanów się, którędy wyprowadzisz klasę z każdej sali i gdzie jest najbliższe bezpieczne pomieszczenie,
- zapisz w telefonie adres szkoły i numer do sekretariatu lub osoby odpowiedzialnej za bezpieczeństwo,
- zapoznaj się ze szkolnymi procedurami bezpieczeństwa i ustal z dyrekcją, jak szkoła ogłasza alarm.
Zapobieganie zaczyna się dużo wcześniej: od zauważania sygnałów, że uczeń może planować przemoc. Opisuje je poradnik Pokolenie Z i skrajne postawy — sygnały ostrzegawcze. Jak reagować na przemoc i groźby na lekcji, opisuje poradnik Trudne zachowania na lekcji — jak reagować.
Skrócony schemat do zapamiętania
UWAŻAJ → UCIEKAJ → UKRYJ SIĘ → UDAREMNIJ ATAK
Uważaj — rozpoznaj zagrożenie bez narażania siebie i uczniów; przekazuj sprawdzone informacje.
Uciekaj — jeśli droga jest bezpieczna, oddal uczniów od zagrożenia; nie wracaj po rzeczy.
Ukryj się — jeśli ucieczka jest niebezpieczna, zabezpiecz salę, wycisz telefon i wezwij pomoc, gdy to bezpieczne.
Udaremnij atak — wyłącznie jako ostateczność przy bezpośrednim zagrożeniu życia, gdy nie ma możliwości ucieczki ani ukrycia; to nie jest obowiązek konfrontacji.
Zawsze: powiadom 112, gdy możesz to zrobić bezpiecznie, wykonuj polecenia służb, a po zdarzeniu zadbaj o bezpieczeństwo i wsparcie psychologiczne uczniów.
Materiały do pobrania
- MEN: Postępowanie nauczyciela w sytuacji zagrożenia ze strony osoby posiadającej niebezpieczne narzędzie lub przedmiot (PDF, 6 stron)Pełna procedura ze schematem 4U!, zasadą nadrzędną, opisem zgłoszenia pod 112 i postępowaniem po zdarzeniu. Ostatnia strona zawiera skrócony schemat do wydruku.
- Infografika „Schemat 4U!” do wydruku (PNG)Najważniejsze zasady procedury na jednej stronie, z kodem QR prowadzącym do strony wychowawcy.
Źródła
- Ministerstwo Edukacji Narodowej. Postępowanie nauczyciela w sytuacji zagrożenia ze strony osoby posiadającej niebezpieczne narzędzie lub przedmiot. Schemat 4U! Uważaj — Uciekaj — Ukryj się — Udaremnij atak.Materiał przekazany szkołom. Adres szkoły w tabeli zgłoszenia według statutu ZSZ5.
Artykuł streszcza procedurę MEN i nie zastępuje szkolnych procedur bezpieczeństwa ani poleceń dyrekcji i służb.